Veel kleiner dan Dortmund, maar geen reden voor bescheidenheid
Op 12 september, Open Monumentendag, kwamen een aantal leden van de Rotary Dortmund-Hörde op bezoek in Deventer. Om 10.30 uur arriveerde de bus. De afdeling Rotary Deventer-Noord was de ontvangende partij. Samen met Architectuurcentrum Rondeel was een mooi programma samengesteld rond het thema ‘Transformatie’. Belangstellenden uit Deventer waren ook welkom. Het totale gezelschap bestond uit 40 à 50 personen.
Indrukwekkende transformatie van Dortmund
In 2025 heeft een delegatie Rotary-leden en overige belangstellenden uit Deventer Dortmund bezocht. Toen hebben de Deventer deelnemers de transformatie van die stad, dat stadsdeel bekeken. We waren onder de indruk van de gastvrijheid en de grote opgave om voormalige industriegebieden om te zetten naar een nieuwe woonwijk en nieuwe bedrijvigheid. Niet alles uit het industriële verleden is gesloopt. Sommige bedrijfshallen hebben een nieuwe bestemming gekregen, zoals een restaurant, een museum, kantoren, enz. Op sommige plekken zijn de indrukwekkende machines blijven staan als monument en blijvende herinnering. Ze mogen nu verroesten en de natuur krijgt vrij spel. Een boeiend proces, dat als een succes beschouwd kan worden. Het geeft de mogelijkheid om verhalen te blijven vertellen.
Tip: Bij de transformatie van het AKZO-terrein kan misschien ook iets blijven staan als verwijzing naar het industriële verleden.
Het programma
Deventer kent ook een transformatie-opgave, zij het op kleinere schaal. Dortmund heeft meer dan 600.000 inwoners, Deventer ruim 100.000. We kregen informatie over de transformatie van het Gasfabriekterrein, het voormalige AKZO-terrein, het Havenkwartier en het Haveneiland, Roto-Smeetsterrein, de forse woningbouwopgave, het nieuwe stadhuis en de transformatie van Klooster Sion. En uiteraard was er ook aandacht voor ontmoeting, uitwisseling en gezelligheid.
De Gasfabriek en omgeving
De aftrap was in gebouw X op het Gasfabriekterrein. Daar gaf Gabriël Bosch van 1618 Vastgoed een inleiding op de plannen voor het gebied dat zich uitstrekt van het Hartenaasje, het Gasfabriekterrein tot (een deel van) het voormalige AKZO-terrein (nu Nouryon). Op het terrein van de voormalige Gasfabriek is al veel gebeurd. Het terrein is voornamelijk bedoeld voor start-ups en scale-ups op het gebied van ICT en energietransitie. Het is nog niet af. Er staan nog een aantal bouwactiviteiten op de planning. Bedoeling is om een energiecoöperatie op te richten en voor de eigen energievoorziening te gaan zorgen met zonne-energie, aardwarmte en waterkracht. Het grotere plan is op termijn woningen te bouwen in het gebied ‘Hartenaasje’ en nieuwe bedrijvigheid op het voormalige AKZO-terrein. Na de inleiding hebben Gabriël Bosch en Jan Huurdeman (architect) de groep rondgeleid.
Gabriël Bosch aan het woord.
Centrum en Schil
Weer terug in gebouw X werd de ochtend afgesloten met een inleiding van Maarten Hanekamp (hoofd Stedenbouw van de gemeente Deventer) en Raymond Schuurman (beleidsmedewerker Economie van de gemeente Deventer) over de ontwikkelingen in het gebied Centrum en Schil. Aan de orde kwam de forse woningbouwopgave van 11.000 woningen tot 2035. Dat betekent gemiddeld 700 woningen per jaar erbij. De gemeente wil dit bij voorkeur in de stad realiseren. Het gebied Centrum en Schil is daarvoor in beeld met de grotere locaties Haveneiland en Roto-Smeets. Na de lunch hebben Maarten en Raymond de groep rondgeleid.
Plankaart Centrum & Schil.
Rondleiding door de stad
Daarna namen Eddy Tulp en Daaf Ledeboer de groep over om ze langs diverse locaties, waaronder het Senzora-terrein, mee te nemen naar het Stadhuis. Daar kon men een kijkje nemen, want het was Open Monumentendag. Door het raam van de stadsetalage kon men een blik werpen op de grote stadsmaquette.
Klooster Sion
Op het Grote Kerkhof stond de bus klaar om het gezelschap naar Klooster Sion te rijden. Ook daar was een rondleiding. Eén van de bewoners van de religieuze gemeenschap, die nu in het klooster woont, nam de groep mee in en om het gebouw en naar een getijdengebed. In de Theeschenkerij wachtte een gezonde en zeer smakelijke maaltijd.
Gezamenlijke maaltijd in Klooster Sion.
Geen reden tot bescheidenheid
Om 19.15 uur vertrok het gezelschap weer per bus naar Dortmund. De Duitsers gaven ons mee een zeer geslaagde dag te hebben gehad. Hoewel Deventer qua omvang een zesde is van de omvang Dortmund is dat geen reden om bescheiden te zijn. De kwaliteiten van de stad en de ambitie om er iets mooiers van de te maken zijn veel belangrijker dan de omvang. De transformatie-opgave is een kans en een uitdaging. Dat is kennelijk goed overgekomen.
De Duitsers hebben van Architectuurcentrum Rondeel als aandenken een poster gekregen van het kunstwerk van Karlijn Kingma met de titel ‘De Machinerie van de Volkshuisvesting’. Dat kunstwerk is nu te zien in Singer Laren.
‘De Machinerie van de Volkshuisvesting’.