Verslag van het gesprek met Ellen Schild over de publicatie “Erop of Eronder”

Meer Erop of Eronder

Met 25 geïnteresseerde toehoorders en een bevlogen architect is op 9 september het nieuwe seizoen bij het Rondeel van start gegaan. Ellen Schild van Studio Groen+Schild gaf een aftrap met een korte pecha kucha-presentatie van haar onderzoeksrapport “Erop of Eronder”. Al jaren houdt ze zich bezig met het beter benutten van de ruimte in onze stad, zowel met hergebruik van panden alsook nieuwbouw. Al in 2010 hebben Jo Koenen en Fons Asselbergs een leegstandskaart van van de Deventer binnenstad gemaakt in het kader van het “Bericht aan de Stad”. Ellen was geïnteresseerd hoe het daarmee stond.

Haar motivatie/aanleiding om aan dit project “Erop of Eronder” te beginnen was de kwaliteit van mooie omgeving, de groene ligging van Deventer. Die omgeving is het waard om te koesteren en te behouden.

Gedegen onderzoek

Ellen is anderhalf jaar geleden met een klein team begonnen aan een inventarisatie van gebouwen en plekken in de stad en de dorpen waar woningen zouden kunnen worden toegevoegd door erop, eronder, ertussen of erin te bouwen. Dat leverde een rapport op, een kaart met concrete locaties en het inzicht dat er ruimte blijkt te zijn voor bijna 5000 woningen extra in de stad en de dorpen. Dat aantal opgeteld bij de locaties die al in ontwikkeling zijn/komen (6000 woningen) is voldoende voor de ambitie van de gemeente om 11.000 woningen bij te bouwen. Er is dus voldoende ruimte in de bestaande stad en de dorpen, is haar claim.

De grote uitbreidingslocaties Baarlerhoek en Stadsland, zoals voorgesteld in de concept Omgevingsvisie kunnen worden geschrapt. De kleinere uitbreiding Vijfhoek Zuid-Oost kan erin blijven staan. Dat lijkt een logische afronding van de wijk. Locatie Bergweide 3 is geen uitbreiding, maar een nieuwe invulling van een bestaand bedrijventerrein en kan er ook in blijven.

Conclusies uit het onderzoek:

1 Wees zuinig op ons prachtige buitengebied.

2 Ga voor slim ruimtegebruik en bouw de gewenste 11.000 woningen in de bestaande stad en de dorpen. De 5000 woningen (bovenop de 6000 in bestaande plannen) kunnen worden gebouwd zoals voorgesteld in het rapport Erop of Eronder.

3 Schrap de grote uitbreidingslocaties Baarlerhoek en Stadsland.

De waarde van het Stadsland

Het Stadsland is nu een gebied met veel cultuurhistorische en landschappelijke waarde. Veel Deventernaren hechten aan behoud ervan. De openheid van het landschap aan de andere kant van de IJssel wordt zeer gewaardeerd. De locatie is door Rijkswaterstaat gereserveerd voor de aanleg van een eventuele bypass in het kader van Ruimte voor de Rivier 2.0. Allemaal redenen om hier niet te willen bouwen. Bij sommigen bestaat echter de indruk dat deze uitbreidingslocatie, gekoppeld aan een derde brug over de IJssel al langere tijd vanuit het gemeentehuis wordt gepromoot en dat we er weinig tegenin mogen brengen. Maar dat weerhoudt mensen niet dat toch te doen en daar zijn goede redenen voor. De waarden van het oude IJssellandschap krijgt volgens Ellen onvoldoende aandacht bij de ontwikkeling van stadsland.

De tijd is rijp voor het nieuwe bouwen

Jarenlang is gedacht dat het grootschalig bouwen op nieuwe uitbreidingslocaties goedkoper en sneller was dan b.v. een nieuwe laag woningen op een bestaand gebouw, het “optoppen”. Dat had o.a. te maken met de prijzen van materiaal en arbeid. Maar inmiddels ligt dat anders.

Meer kennis van landschap, water en bodem, duurzaamheid, circulariteit en biobased bouwen leiden tot andere inzichten. Er wordt bij voorbeeld al veel minder gebruik gemaakt van milieuonvriendelijk beton en meer van hout. De tijd is rijp voor een nieuwe visie op bouwen met slim en verantwoord ruimte- en materiaalgebruik.

Een nieuwe kijk op parkeren, groen en leefbaarheid

Meer woningen in de stad vraagt om ander parkeerbeleid. Er zijn al slimme parkeeroplossingen, zoals een verticale garage met een autolift in omloop. Maar we moeten ook kijken naar andere zaken, zoals de parkeernormering. De provincies Utrecht en Zuid-Holland hebben dat al gedaan. Hopelijk brengt dat onze provincie Overijssel op een idee.

Voldoende groen en een prettige leefruimte moet bij verdichting gezocht worden in, om en aan de gebouwen. Het gebouw Little C in Rotterdam blijft een geslaagd voorbeeld.

Conclusies:

1 Let bij verdichtingsprojecten op groen, leefomgeving en parkeren

2 Spoor de provincie Overijssel aan haar parkeerbeleid te actualiseren, zodat er meer mogelijkheden komen voor bouwen in de bestaande stad

Erop of Eronder in de Omgevingsvisie van Deventer

Parallel aan dit gesprek over slim ruimtegebruik vinden nu de gesprekken over de concept-omgevingsvisie plaats, georganiseerd door de gemeente.

In de visie wordt voorgesteld dat in alle bestaande woongebieden in de stad en de dorpen verdichting plaats kan vinden. Voor Ellen is dat te algemeen. Haar voorstel is om de concrete locaties uit haar studie in de visie op te nemen. Als lokale overheid moet je actiever gaan sturen op de verdichtingsopgave. Dat kun je niet alleen aan de markt overlaten.

Sommige partijen zullen het zelf enthousiast oppakken, maar soms zul je er ook druk op moeten zetten en/of partijen aan elkaar moeten koppelen.

Hoopgevend nieuwtje in dat verband is dat Ellen serieus in gesprek is met één van de Deventer woningcorporaties om de te onderzoeken waar en hoe er verdicht kan worden op de locaties van hun woningbezit.

Conclusies voor de Omgevingsvisie Deventer:

1 De kaart met verdichtingsmogelijkheden uit Erop of Eronder moet een plek krijgen in de omgevingsvisie.

2 De gemeente zal  nadrukkelijk de regie moeten pakken om de verdichtingsambitie waar te maken.

Hoe nu verder?

Bij de toehoorders is veel enthousiasme voor deze koers. Eigenlijk zouden de bestuurders en de raadsleden hier beter over geïnformeerd moeten worden, zodat ze dit bij de besluitvorming over de Omgevingsvisie kunnen betrekken.

Ellen staat er voor open toelichting op haar rapport te geven.

Architectuurcentrum Rondeel blijft de ontwikkelingen volgen. Goede voorbeelden van verdichtingsprojecten, zoals de optopping van de HEMA zullen we in de spotlights blijven zetten.

Meer informatie:

Iedereen, die geïnteresseerd is in het rapport kan een afspraak met Ellen maken. Ze gaat dan graag een kopje koffie met je drinken en je krijgt het rapport.