Schijnwerper op vriendelijke verstedelijking.

Met tien korte presentaties in de vorm van een pecha kucha hebben vrijwilligers, bestuur en directie van het Rondeel vooruitgeblikt op een groot deel van de Rondeel-activiteiten van het komende jaar. Dat zal grotendeels in het teken staan van de term vriendelijke verstedelijking, het jaarthema voor 2026 van het Architectuurcentrum. 

Directeur Jantine Sijbring trapte de pecha kucha op 12 maart af met uitleg over de keuze van het jaarthema en een vooruitblik op de Dag van de Architectuur, 11 juni. Ook die staat in het teken van vriendelijke verstedelijking, een term die afkomstig is uit een notitie van Platform 31, initiatiefnemer van “Wij Maken Nederland”, een onafhankelijk platform van makers van stad en platteland, een groep pioniers en deskundigen die bezig is met de vormgeving van het toekomstige Nederland. Voor Oost Nederland is, net als in andere landsdelen, een apart traject opgestart.

Zij doen dat met des te meer urgentie, nu de Tweede Kamer zich buigt over de Ontwerp Nota Ruimte, die een antwoord probeert te geven op de grote onderwerpen in het land: ruimte voor woningen, energietransitie, defensieterreinen, de nieuwe economie en het stikstofprobleem. Volgens Platform 31, die op 27 maart voor Oost Nederland een bijeenkomst heeft georganiseerd in Deventer, is een belangrijk deel van die oplossing op tal van plekken in Nederland al zichtbaar. Samenwerking tussen organisaties, experts en ervaringsdeskundigen is volgens de initiatiefnemers van Wij Maken Nederland noodzakelijk om van Nederland een leefbaar en toekomstbestendig land te maken. Bij de woningbouwopgave gaat het dan om meer dan de bouw van woningen: noodzakelijk zijn ook sociale initiatieven, ofwel een vriendelijke vormen van verstedelijking. 

Dat stelt ook journaliste Floor Milikowski in haar boek “Contouren van een Nieuw Land”(mei 2025, Atlas Contact). Zij staat op onze verlanglijst van sprekers tijdens de uitreiking van de Deventer Architectuurprijs 2026 in november.

Dag van de Architectuur

De Dag van de Architectuur in Deventer op 11 juni as. gaat over de sociale woningbouwprojecten in de jaren ’80. Het landelijke thema is “De Solidaire Stad”. In de jaren ’80 van de vorige eeuw is in die categorie van sociale woningbouw een groot aantal woningen toegevoegd en in Deventer gebeurde dat ook op prominente plekken in de stad.We nodigen gastsprekers uit, die daar meer over kunnen vertellen. Die dag staat er ook een rondleiding door het woningbouwproject Sijzenbaan op het programma, dat in de jaren tachtig werd ontworpen door architect Theo Bosch, die buurten wilde maken waar bewoners zich thuis voelen, elkaar kunnen ontmoeten en prettig kunnen wonen. Het project werd in 1988 opgeleverd en wordt momenteel grondig opgeknapt. 

Andere ideeën in het kader van het jaarthema.

Er zijn een aantal mensen in Deventer, die zich uitgedaagd voelen door ons jaarthema.. Zo is er een groep kunstenaars die een tentoonstelling wil maken. Het buurtverbeteringsinitiatief in Voorstad Oost ontwikkelt een sociaal project om de leefbaarheid in de buurt te verbeteren. Dit initiatief is vergelijkbaar met Cascoland in de Amsterdamse wijk Nieuw West, een sociaal buurtproject dat eind vorig jaar tijdens een Rondeel-excursie is bezocht.  

Volgens Jantine Sijbring heeft de aankondiging van het jaarthema van het Rondeel al verschillende reacties opgeleverd. Suggesties blijven volgens haar welkom, met name op het gebied van bestemmingen voor excursies. 

Jong Rondeel

Vriendelijke verstedelijking komt ook aan bod bij de serie gesprekken van Jong Rondeel. Buro Kettinghuls is donderdag 26 maart al aan de beurt. Het architectenbureau uit Amsterdam omschrijft zichzelf als ruimdenkers met oog voor de geleefde omgeving, daagse schoonheid en trage mens. Momenteel werkt het bureau in Lettele aan de transformatie van een erf, maar vertellen ze aan de hand van andere projecten ook hoe ze handen en voeten geven aan een vriendelijke vorm van verstedelijking. 

Jong Rondeel heeft voor latere bijeenkomsten het bureau Karres en Brands uitgenodigd, ontwerpers van het masterplan voor de nieuwe wijk Wechelerhoek. Daarnaast komt er een bijeenkomst over de herontwikkeling van het Ludgeruskwartier, een plan van woningcorporatie Ieder1 in samenwerking met de gemeente Deventer, en een bijeenkomst met Studio Vinke over de woningbouw op het terrein van Roto Smeets, inclusief de vraag hoe daar vriendelijke verstedelijking tot stand  kan komen. 

Rondeel Opleveringsbezoeken

Populair als altijd staan er ook dit jaar weer diverse opleveringsexcursies op de agenda. De eerste is op 9 april en gaat naar het Hof van Sluiswijk aan de Rielerweg, waar 21 huurappartementen van woningcorporatie Rentree en 40 zorgappartementen voor ouderen van zorginstelling Solis bijna voltooid zijn. Later volgt de nabijgelegen Rielertuin, goed voor zes gezinshuizen en twaalf appartementen. Op het programma staan ook opleveringsbezoeken naar de school en sporthal De Marke, de verbouwde melkfabriek  in Colmschate (ontwerp van het Deventer bureau I’M Architecten), inclusief de in industriestijl gebouwde naastgelegen woningen. De Kop van de Handelskade van architectenbureau De Zwarte Hond is naar verwachting in het derde kwartaal van dit jaar aan de beurt.

Verder komen er excursies naar het woningproject Indigo naast de Koningskerk, de mbo-school naast het politiebureau aan de Holterweg, het Stadshof ofwel het project wonen boven winkels en het Hof van Steenbrugge, 23 woningen die deel uitmaken van een zogenoemd Knarrenhof, een gezamenlijk woningproject van ouderen. Vermoedelijk zijn niet alle projecten voor het eind van het jaar opgeleverd of nagenoeg opgeleverd. Zij schuiven door naar 2027. 

Deventer Architectuurprijs

Het jaar van de vriendelijke verstedelijking is ook het jaar van de Deventer Architectuur Prijs (DAP 2026), de tweejaarlijkse prijs die het Rondeel dit jaar voor de derde keer organiseert. De eerste veranderingen ten opzichte van de twee voorgaande afleveringen zijn al zichtbaar: zo wordt de vakjury samengesteld door Architectuurcentrum CASA uit Arnhem en maakt de kinderprijs Dikkertje DAP plaats voor een prijs van een jeugdjury uit de onderbouw van middelbare school Boerhaave. De prijzen worden op 5 november uitgereikt in filmtheater MIMIK. 

Sturing op Ruimtelijke Kwaliteit

Belangrijk is ook de proloog van de architectuurprijs. Die wordt op 9 april gehouden in de vorm van een themabijeenkomst over ruimtelijke kwaliteit, de vraag met welke criteria de vakjury de inzendingen van de DAP beoordeelt en hoe Deventer op de kwaliteit kan sturen en die kan borgen. 

Kan een Stadsbouwmeester voor Deventer iets betekenen?

Excursies

De buitenlandse excursie van het Rondeel en de BNA (Beroepsvereniging Nederlandse Architecten) afdeling NETSTED (Stedendriehoek) gaat deze keer naar het verre, maar architectonisch bijzonder interessante Brazilië en Chili. Daarnaast komt er nog een dagexcursie, bestemming nader te bepalen. De meerdaagse buitenlandexcursie van volgend jaar gaat naar Berlijn. Suggesties voor het programma aldaar zijn welkom bij het Rondeel. 

Dortmund-Hörde

Op het programma van dit jaar staat ook nog het tegenbezoek van de Rotary-afdeling van Dortmund-Hörde. De organisatie daarvan is in handen van de Rotary-afdeling Deventer-Noord samen met Het Rondeel. Het programma speelt zich af op het terrein van De Gasfabriek en het naastgelegen Nouryon-terrein, de Centrum/Schil-locatie, het stadhuis en Klooster Sion.