Verslag van een bezoek aan de Hof van Sluiswijk: Wonen en zorg met buurtkamers, ook voor de buurt

Ooit lag er speeltuin De Driehoek, maar die verhuisde naar een plek midden in de wijk. Op de hoek van de Rielerweg en de Henri Dunantlaan, aan de rand van de Deventer Sluiswijk, staat nu het Hof van Sluiswijk, een woongebouw voor senioren, inclusief een deel met intensieve zorg. Deelnemers aan de eerste Rondeel Oplevering van het jaar mochten er als eerste een kijkje nemen. 

Bouwer van de 61 appartementen en vier gemeenschappelijke ruimtes is Nikkels uit Twello, met ongeveer 150 medewerkers naar eigen zeggen een middelgroot bouwbedrijf met ontwikkelafdeling. Nikkels viert binnenkort, als familiebedrijf zijn 130^e verjaardag. 

Het ontwerp is van architectenbureau Palazzo, dat vestigingen heeft in Duiven, Driebergen en Holten en in totaal veertig medewerkers telt. Opdrachtgevers voor de bouw waren woningstichting Rentree (21 appartementen) en Zorggroep Solis (40 appartementen), beide uit Deventer.

Bouwbedrijf en Architect

Bouwbedrijf Nikkels is een bouwer en ontwikkelaar, die vooral in de Stedendriehoek actief is. Palazzo Oost uit Holten werkt elders in Deventer aan de bouw van 49 appartementen voor de Stichting Woonzorg Nederland op de voormalige schoollocatie aan de Van Heetenstraat, is ontwerper van een indoorspeelparadijs en trampolinehal van Monkey Town, waarvan de bouw zojuist is begonnen in de vrije-tijd-strook waar ook ijsbaan en zwemparadijs De Scheg deel van uitmaakt. Verder is het bureau betrokken bij drie projecten van collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO) voor jongeren in Loo, Lettele en Dijkerhoek. 

Tweede architect

Bij het Hof van Sluiswijk, zoals de aaneengeschakelde gebouwen aan de rand van de gelijknamige wijk zijn genoemd, is Palazzo de tweede architect, vertelde Thom Kuipers van Palazzo Oost, nadat de eerste architect moest afhaken. Stedenbouwkundig plan en de kaders waaraan het ontwerp moest voldoen, stonden vast.

Buurtkamer

Kuipers wijzigde weinig aan de opzet. Wel maakte hij het wigvormige deel iets ruimer, het gedeelte waarmee de drielaagse vleugel met 21 sociale-huurappartementen van Rentree gescheiden is van de beide vleugels van Solis, met in het midden een grote gemeenschappelijke ruimte die voor de huurders van Rentree, buurtbewoners en een deel van de bewoners van Solis toegankelijk is, afhankelijk van de mate van zorg die zij nodig hebben. Naast de Buurtkamer hebben de bewoners van Solis nog drie eigen buurtkamers tot hun beschikking. De wig eindigt met een grote glaspui pal tegenover de Randerstraat. Ook dat moet zorgen voor verbinding met de buurt. 

Ongedwongen plek

“De Buurtkamer wordt een ongedwongen plek voor koffie, een spelletje, een verjaardag, waar beide groepen elkaar kunnen ontmoeten. Ook voor de buurt, dat was ook een uitdrukkelijke wens tijdens de participatie met de buurt. In principe staat de voordeur elke dag open”, gaf Kuipers aan.

Om de overgang tussen de laagbouw van de Sluiswijk (veelal een enkele laag met daarboven een schuin dak) en het nieuwe woongebouw wat minder groot te maken, is het zorggedeelte van het Hof van Sluiswijk uitgevoerd in twee verdiepingen en een deel van de derde verdieping op de hoek van de Rielerweg en de Tjoenerstraat van Rentree iets terugliggenduitgevoerd in hout. 

Plek voor ontmoeting

Balkons aan de kant van de Rielerweg (en de drukke Henri Dunantlaan) ontbreken. In plaats daarvan hebben de huurders van Rentree aan het binnenterrein een brede galerij gekregen, die hier en daar meters los van de gevel staat, zodat bewoners ook hun buren boven en beneden kunnen zien. Op de galerij is voldoende plek voor zitjes en ontmoeting. Voor het monteren van de betonnen galerijdelen (per stuk 15 tot 16 ton) moest bouwbedrijf Nikkels wel een tweede kraan inzetten, vertelde projectleider Martin Jansen van Nikkels.

Menselijke maat

De brede galerij is aan de kant van het middenterrein opgehangen aan stalen palen die geelbruin zijn geverfd, passend bij het hout van de opbouw op de hoek, waardoor het gebouw op die plek vriendelijker oogt dan de meer gesloten gevel aan de Rielerweg. Daar zorgt ook de centrale entree op het middenterrein voor. Architect Kuipers heeft de het grote vierkante glazen entreedeel voorzien van een veel kleinere vierkante houten uitbouw, met daarin de deuren naar de Buurtkamer. “Je wilt daar de menselijke maat, die je bereikt door een stukje verkleinen.”

Herkenbaarheid

De menselijke maat, maar ook de herkenbaarheid van het gebouw, heeft hij bij de vleugels van Solis proberen te realiseren door een sprong in de gevels te maken en ze op te delen in afwijkend metselwerk, waarbij de bakstenen in verschillende verbanden zijn aangebracht, van elkaar gescheiden door een horizontale speklaag. Een van de stroken is bijvoorbeeld in tegelverband gelegd, met bakstenen precies op elkaar, waardoor er een verticale doorgaande voeg ontstaat. Op andere plekken liggen de koppen van bakstenen of zelfs meerdere bakstenen iets naar voren. 

Wonen net voorbij de knik

“Op die manier is het gemakkelijker voor de bewoners om te zien waar hun appartement is. Net voorbij de knik, of bij de kruisjes in het metselwerk’’, zegt Kuipers. Voor sommige van de deelnemers aan de Rondeel Oplevering oogt de gevel nog te massief, voor anderen juist te druk.  Beperking bij het ontwerp van de gevel van het zorggebouw was ook de veelheid aan technische ruimtes aan de kant van de binnentuin.

Juist die technische ruimtes, en vooral de technische installatie erin, hebben het bouwdeel van Solis tot het duurste onderdeel van het Hof van Sluiswijk gemaakt. Zo is er een systeem dat ervoor zorgt dat niet alle bewoners overal toegang hebben en bijvoorbeeld het gebouw kunnen verlaten. Daarnaast is er in elk appartement al een plafond-rail aangebracht, waaraan bij veranderende omstandigheden eenvoudig een tillift kan worden gehangen. 

Krappe bouwplaats

Voor Nikkels was onder meer de logistiek op de krappe bouwplaats een grote uitdaging. Voor de aanvoer van materialen zijn twee tijdelijke inritten gemaakt naar de Henri Dinantlaan, waardoor vrachtwagens niet op het bouwterrein hoefden te keren om weer te kunnen vertrekken. Ook kwam er een vaste torenkraan te staan.  

Op de hoek met de Henri Dunantlaan is ook een tuin in aanleg, die grotendeels openbaar toegankelijk is. Ook om het gebouw en op het binnenterrein komt een tuin, met onder meer gravelpaden en een haagje als scheiding tussen het privé-gedeelte en het openbare deel van de tuin. De huurappartementen van Rentree zijn geschikt voor eenpersoons- en tweepersoonshuishoudens. Huurders die een gezinswoning van Rentree achterlaten, kregen voorrang bij de toewijzing.