Een nieuwe invulling voor het voormalige kantongerechtsgebouw aan de Brink
In de serie Rondeel Opleveringen sloot Architectuurcentrum Rondeel het themajaar over de transitie van gebouwen en gebieden af met twee markante Deventer gebouwen: het voormalige kantongerecht aan de Brink en de voormalige gereformeerde kerk aan de Smedenstraat. De transities leverden nieuwe woningen op en een nieuwe toekomst voor de gebouwen.
Twee groepen
De excursie op 29 november naar het kantongerecht had volgens afspraak 30 deelnemers, die in twee kleinere groepen door het gebouw werd geleid. Dat gebeurde dat door architect Peter van Woerden uit Diepenveen, specialist in het hergebruik van gebouwen en sinds 2019 betrokken bij de herontwikkeling van het rijksmonument aan de Brink.
Geen hoek hetzelfde
Het ruim 400 jaar oude voormalige kantongerecht liet zien hoe lastig het is om historische gebouwen om te bouwen voor een andere functie. Zo zorgde de beschermde status van rijksmonument en de eeuwenoude constructie van het gebouw voor flink wat gepuzzel. ‘’Geen hoek is hetzelfde. In de vergunningaanvraag hebben we ons daarom beperkt tot de grote lijnen, waarna we tijdens de bouw in intensief gesprek met de gemeente tot oplossingen zijn gekomen’’, aldus Van Woerden.
Dat zorgde er ook voor dat geen enkel van de twaalf appartementen in het gebouw hetzelfde is en er creatieve oplossingen zijn gevonden die ongebruikelijke, maar ook aantrekkelijke ruimtes opleverden. Zo steekt bij enkele appartementen de slaapkamer een eindje de woonkamer in om aan voldoende meters of lichtinval te voldoen, met grappige bovenramen in oude stijl.
Historische details
Grote gemene deler zijn de historische details: de zware balken op de zolderetages, waar de vlieringvloer is weggehaald en door de balken het dak zichtbaar is, de balken die her en der in de appartementen staan. Ook de originele plafonds, vloeren en deuren en deurposten dragen bij aan de sfeer die de appartementen ook voor bewoning al hebben. Nieuwe brandwerende voordeuren van de appartementen zijn zelfs voorzien van panelen met dezelfde ornamentiek, speciaal op maat nagemaakt.
Met de isolatie van vloeren of plafonds, voorzetmuren, voorzetkozijnen en per drie appartementen een CV-ketel is het gelukt het energielabel A te halen. Zonder warmteterugwinning, zegt Van Woerden. ‘’Het is al lastig genoeg om leidingen weg te werken in het gebouw.’’ De machinekamer met grote CV-ketels is vervangen door kleine CV-ketels, die elk drie appartementen bedienen.
Zwarte binnenramen
Grappig detail hierbij: architect Van Woerden leverde zijn plannen voor de voorzetkozijnen in bij gemeente en Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) inclusief de keuze voor zwarte verf op de binnenkant van de voorzetramen. Na aanvankelijke weerstand bij de rijksdienst zorgde een proefkozijn voor een ommezwaai: de rijksdienst adviseert de zware verf nu ook aan derden. Van buitenaf gezien vallen de binnenramen niet langer op, hooguit lijken ze een schaduw van de ramen aan de buitenkant.
Versterkte balken
Bij het historisch onderzoek naar het gebouw bleken de oudste delen van de fundamenten uit de middeleeuwen te stammen en muurdelen uit de 14e en 15e eeuw. Waar nodig moesten balken en muren worden versterkt met stevige maar onopvallende of weggewerkte stalen constructies, die het puzzelwerk van architect en bouwteam nog ingewikkelder maakten.
Eigenaar en ontwikkelaar Henry Franken van FrankenVrij Vastgoed blijft ook na de oplevering van de appartementen betrokken bij het gebouw. De begane grond van de linkervleugel wordt nog ingericht als kantoorruimte voor zijn bedrijf, waarin ook zijn dochter en zoon participeren. Ook de grote zaal annex stijlkamer in het rechter en grootste deel van het gebouw moet nog worden gerestaureerd.
Kelder met inscripties
De ruimte krijgt een representatieve functie en zal worden verhuurd voor bijzondere gelegenheden. De kelder, met inscripties van gevangenen die er ooit zaten opgesloten, blijft ongemoeid. Volgens Van Woerden is een nieuwe bestemming voor die ruimte ook lastig realiseerbaar. Alle appartementen zijn ingericht en afgewerkt voor verhuur in de vrije sector, tussen de 1500 en 2000 euro.
Met de excursie konden dertig deelnemers mee en was snel volgeboekt. Anderen moesten genoegen nemen met een plek op de wachtlijst.
