Verslag van een bezoek aan de Kop Handelskade:

De nieuwe hoogbouw van Deventer

Net als de Lebuïnus, de Bergkerk en kantoorgebouw De Leeuwenbrug is het een toren met een groot gebouw eraan vast gebouwd. Inclusief een driedeling in spits, middengedeelte en plint met een forse entree als kerkdeur. De verspringende voorgevel is losjes gebaseerd op de rondelen die de Deventer binnenstad ooit rondom beschermden, verdedigingswerken met uitstekende punten.

Toch zijn het vooral de roodbruine bakstenen die de voorbijganger opvallen bij het passeren van de nieuwbouw aan de kop van de Handelskade en de hoek met de Brinkgreverweg. Het Blok, De Frontier en De Linie heten de appartementengebouwen met kantoren en horeca, die ontwikkelaar Explorius er door Nijhuis Bouw, beide uit Rijssen, liet bouwen naar een ontwerp van Buddy de Kleine van architectenbureau De Zwarte Hond uit Groningen, dat ook vestigingen heeft in Rotterdam, Keulen en Berlijn.

Snel volgeboekt

Op de plek van het vroegere Chinese restaurant Sun Moon ontvingen Marco Spekreijse van ontwikkelaar Explorius en architect De Kleine donderdag 18 juni een flinke groep belangstellenden in het kader van de serie Rondeel Gebouwbezoeken. Met een omwille van de veiligheid in de panden in aanbouw, een maximum van 30 deelnemers was de excursie snel volgeboekt. 

De Kleine vertelde dat de eerste stedenbouwkundige schetsen voor de gebouwen uit 2015 stammen. Zelf werkt hij inmiddels tien jaar aan het project dat de komende maanden stapsgewijs wordt opgeleverd. Allemaal op basis van een masterplan, waarbij de nieuwbouw samen met kantoortoren De Leeuwenbrug (in de volksmond: de Kassa) aan weerszijden van de Brinkgreverweg een stadsentree moest vormen. “Daar ga je ook echt de stad in”, zo formuleerde De Kleine het.

Eerste stap

Daarnaast vormen de gebouwen van De Zwarte Hond volgens de architect ook een nieuwe schakel tussen het station en de verderop gelegen Hogeschool Saxion. “In de toekomstideeën voor het gebied is dit een eerste stap”, aldus De Kleine, die daarmee verwees naar nieuwbouwplannen in het gebied tussen softwareontwikkelaar Topicus (hoek Singel, Singelstraat) en Saxion (oostkant Handelskade), onder de noemer van De Kien.

DNA van Deventer

In de stedenbouwkundige opzet van de nieuwbouw zegt architect De Kleine aansluiting te hebben gezocht bij andere landmarks van de stad: de Lebuïnuskerk, de Bergkerk en buurman De Kassa. “Met het silhouet van de gebouwen zoeken we het DNA van Deventer op. De torens met bijgebouwen van de Lebuïnus en de Bergkerk en de Leeuwenbrug.

Bij de nieuwbouw aan de Handelskade gaat het dan vooral om de 16 verdiepingen tellende woontoren De Frontier en het lagere gedeelte op de hoek met de Brinkgeverweg, door de ontwikkelaar Het Blok genoemd, waarin horecaruimtes, een kleine 3000 vierkante meter aan kantoorruimte en een parkeergarage zijn ondergebracht. In de toren: 43 koopappartementen van 100 tot 165 vierkante meter, inclusief zes penthouses op de drie bovenste verdiepingen. Alle appartementen zijn verkocht. 

Doorgang naar stadscentrum

Ten oosten van de woontoren is een nieuwe doorgang gemaakt voor voetgangers, die het studenten van Saxion gemakkelijker moet maken van en naar het stadscentrum te lopen, zeker als er in de toekomst nog een voetgangersbrug over de tegenoverliggende gracht wordt gemaakt, die ook in de plannen voor De Kien is opgenomen. De doorsteek krijgt ook een verblijfsfunctie, met aanliggende horeca, en vormt tegelijk een trap (met rolstoelhelling) naar de hoger gelegen wandelroute tussen station en Saxion.

Aan de doorsteek grenst ook het volgende en laatste gebouw van het project, waarvan het eerste deel huurappartementen van woningstichting Rentree en het oostelijke deel studentenstudio’s van studentenhuisvester DUWO bevat, die ook een gebouw heeft in het Havenkwartier. In de plint wordt het gebouw onderbroken door een onderdoorgang naar het achterliggende parkeerterrein, inclusief de parkeergarage onder woontoren De Frontier.

Niet bang voor storing

Die krijgt overigens een opmerkelijk stallingssysteem, in Deventer eerder toegepast in gebouw STAAL in het Havenkwartier. Auto’s worden er in drie lagen boven elkaar opgeborgen: bewoners en huurders van de kantoren rijden hun auto achter een garagedeur op een plateau, waarna hun auto ofwel naar boven gaat, ofwel naar beneden. Ontwikkelaar Explorius is niet bang voor storingen. “Dit systeem is van een bedrijf dat er veel ervaring mee heeft.”

Om meer gelijkenis te krijgen tussen de torenspitsen van de Lebuïnus en de Bergkerk en de nieuwbouw minder massaal te maken, bracht architect De Kleine inkepingen aan in de bovenste drie verdiepingen van de woontoren, waarin de penthouses zijn ondergebracht, waardoor de toren ranker is geworden.

Spelen met baksteen

Aan het beeld van de gebouwen draagt ook de gebruikte baksteen bij. Allemaal gemaakt van dezelfde wat rode rivierklei van net over de grens met Duitsland, de ene partij wat langer gebakken, de andere met een schijnvoeg die de stenen kleiner doet lijken. “Daarmee hebben we wat gespeeld, zodat er veel afwisseling in de gevel komt”, aldus De Kleine.

Afwisseling komt er ook door de wat ruwe vorm van de stenen en de dieperliggende voeg, waardoor er schaduwwerking is op de gevels. Overdag, maar ook ’s avonds door het licht in en om de gebouwen. Op de begane grond zorgen horeca, een twee verdiepingen hoge entree naar de koopappartementen en details in het metselwerk voor levendigheid, net als een serie woonwerk-appartementen van Rentree. De studenten krijgen op de begane grond een gezamenlijke ruimte en een wasserette, waar ook de huurders van Rentree gebruik van kunnen maken.

Inheemse beplanting

Veel ruimte om de gebouwen is er niet. Aan de kant van het spoor komen parkeerplekken, aan de Handelskade zal veel groen te zien zijn, waarbij de computerplaatjes met louter inheemse beplanting veelbelovend zijn. Ook de doorsteek naast De Frontier krijgt een hoofdzakelijk groene invulling. Onder de trap en hellingbaan, de enige onderbreking daarvan, zit de put van de warmte- en koudeopslag (WKO) verstopt, die voor verwarming en verkoeling van de gebouwen zorgt. 

Dubbele vensters

Belangrijk onderdeel van het ontwerp was ook het opvangen van lawaai van de omgeving: de ligging op weinig meters van het spoor met zijn zware goederentreinen en de druk bereden Handelskade. Zo hebben de pal aan de stoep gelegen appartementen van Rentree en DUWO dubbele vensters gekregen, die lawaai tegenhouden, maar ook open kunnen voor wat frisse lucht.

Tussen de gesloten ramen aan de achterkant zit een raam dat open kan, maar afgedekt is met geluiddempende lamellen. “Lawaai was een uitdaging, maar het is gelukt om alles binnen de normen te krijgen”, aldus ontwikkelaar Spekreijse. 

Spectaculair uitzicht op de bovenste verdiepingen

Voorbehouden aan de bewoners, en hun bezoekers, is het spectaculaire uitzicht uit de appartementen. Met aan de ene kant de oude stad op de voorgrond en bij mooi weer de Veluwe als horizon, terwijl aan de achterkant de stadsrand bij Schalkhaar en Colmschate opvallend nabij ogen.