Verslag van het bezoek aan de VSO-school: Een kleinschalige school, afgestemd op de leerlingen

Geen robuust schoolgebouw als onderwijsstatement of wellicht wat meer passend in de stevige bebouwing aan de drukke Holterweg, maar een rijtje aaneengeschakelde kleinschalige gebouwen. Overzichtelijk, herkenbaar, en daardoor beter passend bij de toekomstige gebruikers.

Eind juli is de oplevering van de nieuwe school voor voortgezet speciaal onderwijs (VSO) op de driehoek tussen Holterweg, spoor en Storminkstraat. Met als naaste buren de Deventer politie en middelbare school het Stormink. In de serie Rondeel Oplevering ging Architectuurcentrum het Rondeel er op 4 juni op bezoek.

Van 24 naar 200 leerlingen

Opdrachtgever van de bouw is de stichting Speciaal Onderwijs Twente en Oost-Gelderland (SOTO) uit Borculo, die drie jaar geleden met 24 leerlingen in Deventer van start ging en in september 2023 tijdelijk neerstreek in de voormalige technische school aan de Zutphenseweg. Inmiddels is de school gegroeid naar 200 leerlingen, een leerlingenaantal dat naar verwachting van de stichting niet verder zal groeien. Ook de capaciteit van de nieuwbouw is daarop afgestemd.

SOTO geeft er onderwijs en begeleiding aan leerlingen tot en met 20 jaar met een lichamelijke of verstandelijke beperking, langdurige ziekte of meervoudige problematiek. Doel is elke leerling zo zelfstandig mogelijk te laten functioneren om ze een kans te geven zo volwaardig mogelijk te kunnen deelnemen aan de samenleving. Dat gebeurt met praktisch onderwijs, dat in Deventer bestaat uit kleinschalige houtbewerking en een afdeling groen.

Voortwoekerende exoot

De voorbereidingen op de bouw van de school begonnen drie jaar geleden met een ingrijpende operatie om de rondwoekerende Japanse duizendknoop te verwijderen, waarvan de kosten opliepen naar 1,2 miljoen euro. Daarvoor werd het driehoekige perceel afgegraven tot een diepte van 180 centimeter, waarna de grond met duizendknoop en al elders werd opgeslagen en met zeil afgedekt, dat drie jaar blijft liggen, voldoende om korte metten te maken met de voortwoekerende exoot.

Intussen werd de bouwkavel afgezet met wortelwerend doek dat reikt tot het grondwater. Voorlopig gedraagt de plant zich goed en blijft hij buiten het schoolterrein, bijvoorbeeld op het talud van het spoor. “Maar we houden ons hart vast”, zegt Jeroen Olde Hendrikman van Thero Huisvesting & Bouwmanagement uit Oldenzaal, verantwoordelijk voor de bouw van de school, maar ook het onderhoud daarna.

Leerlingen helpen

Zijn bedrijf krijgt daarbij hulp van leerlingen en begeleiders van de school, die ook worden ingezet bij het beheer van de buitenruimte, inclusief onverhoopt opduikende duizendknoopjes. Een buitenruimte die tussen school en spoorlijn onder meer zal bestaan uit een plek voor pannavoetbal, een voetbalveldje en andere plekken waar de leerlingen kunnen verblijven.

De groene aankleding van de buitenruimte komt onder meer uit de kas van de school, die met zijn glazen wanden en puntig dak uit de rij gebouwen aan de Holterweg priemt. Tussen weg en school komt nog een langgerekte wadi, inclusief overstort naar een opvangbuis onder het parkeerterrein aan de achterzijde van de school.

Explosie-werende gevel

De driehoekige kavel zorgde voor verdere kosten door de ligging tussen de drukke invalsweg van Deventer en het spoor, waar vooral goederentreinen voor veel lawaai zorgen. Zo waren er extra eisen voor isolatie en luchtbehandeling en kreeg de school aan de achterzijde een explosie-werende gevel, die 60 minuten stand moet kunnen houden. 

Netcongestie en de bijbehorende moeilijke toegang tot het stroomnet dwong de school tot het fors verminderen van het stroomgebruik, ook bij piekmomenten. Dat gebeurde door het gebruik van bodemwarmte voor het verwarmen en koelen van het gebouw. In totaal werden er 95 boringen gezet met een diepte van vijftien meter, waarna het grondwater naar twee plekken wordt geleid en vijf warmtepompen voor de verdere energieverspreiding zorgen. Op die manier wist de school de stroombehoefte van drie maal 250 ampère terug te brengen tot drie maal 80 ampère, aldus Olde Hendrikman.

Regelmaat als leidraad

Binnen is de school vooral overzichtelijk, met regelmaat als leidraad, dat daardoor ook bijdraagt aan de rust in de school en bij leerlingen. De klaslokalen zijn relatief klein, maar dat zijn ook de groepen, die maximaal zeven tot twaalf leerlingen tellen, flink minder dan de gebruikelijke groepsomvang in het onderwijs. Daarnaast zijn er telkens twee begeleiders, met naast een leerkracht ook een onderwijs-assistent. In totaal telt de school 28 lokalen.

Hal met kooklokaal

Die zijn over twee verdiepingen aan de achterzijde verdeeld, terwijl de straatzijde een enkele verdieping telt. Schakel is de centrale, twee verdiepingen hoge hal van de school, pal na de hoofdingang en met een glazen wand grenzend aan het kooklokaal. Op de tweede verdieping kijken de kantoren van de school op de centrale ruimte neer, zodat er goed zicht is op de leerlingen. Vanuit de hal is er daarnaast zicht op alle gangen, die aan de zijde van de Holterweg eindigen bij de twee sportzalen die de school telt.

Warme sfeer

Die moeten dichtbij zijn voor deze groep leerlingen, want er zitten avontuurlijke types bij, zo omschrijft Olde Hendrikman de keuze voor sport op eigen terrein. Dat geldt ook voor de vurenhouten lambrisering die in de school is aangebracht. Dikke, ongeschaafde planken, die na een klap van een leerling hooguit een splinter loslaten. Maar die ook een warme sfeer geven aan het gebouw, waar ze zelfs plafondhoog zijn doorgezet in bijvoorbeeld het trappenhuis.

De lambrisering is waar mogelijk in panelen voorgeproduceerd door werknemers met een afstand tot de arbeidsmarkt. Andere delen, zoals het plafond van de centrale hal, werden ter plekke gemaakt, zoals te zien was tijdens de excursie van het Rondeel.

Rust door grijs

Voor eenvoud zorgen ook de kleuren van de deuren in de school. Oranje en blauw, al naar gelang het gebruik van de ruimte achter de deur. Kleuren afkomstig uit het logo van SOTO, die ze in al haar scholen toepast. Boven de lambrisering is alleen grijs gebruikt, ook hier om rust in het gebouw te krijgen.

De bouw van de school kwam uit op 14 miljoen euro, voor rekening van de gemeente. Dat was inclusief een toeslag voor de lastige locatie (spoor en weg), en voor de doelgroep aan leerlingen. Die komen bijna allemaal uit de gemeente Deventer, die voorheen veel geld kwijt was aan leerlingenvervoer.

Architect van het gebouw is Arnoo Holleman van Architektengroep Gelderland uit Zelhem. Door plotselinge familieomstandigheden moest hij verstek laten gaan bij de excursie.